วัคซีนผู้ใหญ่ ควรฉีดอะไรบ้าง?

วัคซีนไม่ได้มีไว้เฉพาะเด็ก เมื่อโตขึ้นเราอาจยังมีวัคซีนที่ได้รับไม่ครบ ต้องกระตุ้นภูมิคุ้มกัน หรือมีความเสี่ยงใหม่จากอายุ โรคประจำตัว งาน และการเดินทาง การทบทวนประวัติร่วมกับแพทย์จึงช่วยเลือกสิ่งที่จำเป็น โดยไม่ต้องฉีดทุกชนิดเหมือนกันทุกคน

ข้อมูลนี้ใช้เตรียมคำถามและวางแผนร่วมกับแพทย์ ไม่ใช่ตารางฉีดเฉพาะบุคคล ชนิดวัคซีน จำนวนเข็ม และระยะห่างต้องดูผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนในไทย ประวัติเดิม และภาวะสุขภาพ ไม่ใช่การยืนยันว่าคลินิกมีวัคซีนทุกชนิดที่กล่าวถึง

1. เริ่มจากอายุและประวัติ

แนวทางไทยที่ใช้ประกอบบทความคือคำแนะนำสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ปี 2569 ซึ่งเผยแพร่ 9 กรกฎาคม 2569 และมีฉบับประชาชนเผยแพร่ 9 พฤศจิกายน 2569 แนวทางไทย 2569 · ฉบับประชาชน

2. ไข้หวัดใหญ่และโควิด-19

ไข้หวัดใหญ่: โดยทั่วไปควรรับทุกปี เพราะไวรัสและภูมิคุ้มกันเปลี่ยนไป วัคซีนช่วยลดความเสี่ยงป่วยรุนแรง แต่ไม่ได้ป้องกันหวัดทุกชนิด ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ ผู้มีโรคเรื้อรัง และผู้ดูแลคนกลุ่มเสี่ยงควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ชนิดที่เหมาะสมขึ้นกับอายุและภาวะสุขภาพ ข้อมูลไข้หวัดใหญ่จาก CDC

โควิด-19: ก่อนฉีด ควรถามแพทย์ว่าตอนนี้ควรรับวัคซีนชนิดใด และต้องฉีดเพิ่มหรือไม่ เพราะคำแนะนำในไทยอาจเปลี่ยนไปจากช่วงเริ่มระบาด แพทย์จะดูอายุ โรคประจำตัว ภูมิคุ้มกัน รวมถึงประวัติการฉีดวัคซีนและการติดเชื้อที่ผ่านมา เพื่อเลือกแผนที่เหมาะกับแต่ละคน โดยเฉพาะผู้ที่เสี่ยงป่วยรุนแรง แนวทางไทย 2569 บทโควิด-19

3. บาดทะยัก คอตีบ และไอกรน

ผู้ที่ได้รับชุดพื้นฐานครบแล้ว โดยทั่วไปทบทวนการกระตุ้นบาดทะยักและคอตีบทุก 10 ปี และควรมีวัคซีนที่รวมไอกรนอย่างน้อยหนึ่งครั้งตามคำแนะนำ หากประวัติไม่ครบหรือหาไม่ได้ แพทย์จะจัดชุดให้เหมาะสม ส่วนการดูแลหลังมีบาดแผลต้องประเมินชนิดแผลและประวัติวัคซีนแยกจากนัดกระตุ้นตามปกติ ไม่ควรรอรอบ 10 ปีเมื่อมีแผลเสี่ยง ข้อมูลวัคซีนกระตุ้นและการตามเก็บ

4. หัด คางทูม หัดเยอรมัน และอีสุกอีใส

ผู้ที่ไม่มีหลักฐานภูมิคุ้มกันหรือได้รับไม่ครบอาจต้องรับวัคซีนเพิ่มเติม โดยเฉพาะผู้ทำงานใกล้ชิดผู้ป่วยหรือจะเดินทาง อย่าตัดสินจากการจำได้เพียงว่า “เคยฉีดวัคซีนตอนเด็ก” เพราะอาจไม่ทราบชนิดและจำนวนเข็ม

MMR และวัคซีนอีสุกอีใสเป็นวัคซีนเชื้อมีชีวิตอ่อนฤทธิ์ ไม่ให้ระหว่างตั้งครรภ์ และอาจห้ามใช้เมื่อภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง ผู้วางแผนตั้งครรภ์ควรทบทวนล่วงหน้าและถามช่วงเว้นก่อนตั้งครรภ์ ไม่ใช่ฉีดแล้วเริ่มตั้งครรภ์ได้ทันที ข้อมูลการตั้งครรภ์และวัคซีน

5. ตับอักเสบบีและเอ

ตับอักเสบบี: ติดต่อผ่านเลือดและสารคัดหลั่งบางชนิด ควรทบทวนในผู้ไม่มีภูมิ โดยเฉพาะผู้สัมผัสเลือด ผู้มีคู่นอนหรือคนในบ้านติดเชื้อ และผู้มีความเสี่ยงอื่น แพทย์อาจตรวจเลือดเพื่อแยกการติดเชื้อเดิมกับภูมิคุ้มกันก่อนวางแผน วัคซีนใช้ป้องกัน ไม่ใช่รักษาการติดเชื้อที่มีอยู่แล้ว และคนสุขภาพดีที่ตอบสนองครบชุดมักไม่ต้องกระตุ้นเป็นประจำทุกปี ข้อมูลวัคซีนตับอักเสบบี

ตับอักเสบเอ: เกี่ยวข้องกับอาหาร น้ำ หรือการสัมผัสใกล้ชิดที่ปนเปื้อน อาจมีประโยชน์ในผู้ไม่มีภูมิที่เดินทาง ผู้มีโรคตับ และกลุ่มเสี่ยงตามการประเมิน มีทั้งวัคซีนเดี่ยวและวัคซีนรวมเอ–บี จึงไม่ใช้กำหนดเข็มเดียวกันทั้งหมด ปัจจุบันไม่มีวัคซีนป้องกันตับอักเสบซี ข้อมูลวัคซีนตับอักเสบเอ

6. HPV

วัคซีน HPV เป็นการดูแลสุขภาพระยะยาวที่มีประโยชน์กับทุกเพศ ไม่ใช่เฉพาะผู้หญิง ช่วยป้องกันเชื้อ HPV สายพันธุ์สำคัญที่เป็นสาเหตุของมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งบางชนิดบริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก และลำคอ โดยความครอบคลุมขึ้นกับชนิดวัคซีน ส่วนชนิด 4 และ 9 สายพันธุ์ยังช่วยป้องกันหูดหงอนไก่จากสายพันธุ์ที่อยู่ในวัคซีนได้ด้วย จึงเป็นอีกวิธีลดความเสี่ยงที่เริ่มวางแผนได้ก่อนเกิดโรค แนวทางสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย 2569 หน้า 21–22 · ข้อมูลวัคซีนจากโรงพยาบาลมะเร็งลำปาง

ฉีดก่อนสัมผัสเชื้อได้ประโยชน์สูงสุด แต่เคยมีเพศสัมพันธ์แล้วก็ยังอาจได้ประโยชน์ เพราะอาจยังไม่เคยติดเชื้อบางสายพันธุ์ที่วัคซีนครอบคลุม แนวทางไทยแนะนำในหญิงและชายอายุ 9–26 ปี ส่วนอายุตั้งแต่ 27 ปีขึ้นไปควรพูดคุยกับแพทย์เพื่อประเมินประโยชน์ตามความเสี่ยง อายุ และชนิดผลิตภัณฑ์ โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องตรวจหาเชื้อ HPV ก่อนตัดสินใจรับวัคซีน คำแนะนำเรื่องอายุและการประเมินก่อนฉีด

จำนวนเข็มและช่วงห่างควรวางแผนให้ตรงกับแต่ละคน ขึ้นกับอายุเมื่อเริ่มฉีด ชนิดวัคซีน ประวัติเข็มเดิม ภาวะภูมิคุ้มกัน และแนวทางที่ใช้ ไม่ควรนำตารางของคนอื่นมาใช้แทนของตนเอง หากเคยฉีดมาแล้วให้นำประวัติมาทบทวนก่อน ไม่จำเป็นต้องเริ่มชุดใหม่หรือฉีดเพิ่มทุกกรณี หากตั้งครรภ์ให้เลื่อนวัคซีน HPV ไปหลังคลอด การให้วัคซีนและข้อควรระวังตามแนวทางไทย

วัคซีนช่วยป้องกัน ไม่ใช่ยารักษาเชื้อหรือรอยโรคที่มีอยู่แล้ว และไม่ครอบคลุม HPV ทุกสายพันธุ์ ผู้ที่มีปากมดลูกจึงยังต้องตรวจคัดกรองตามเกณฑ์ แม้รับวัคซีนครบแล้ว การฉีดวัคซีนร่วมกับการคัดกรองเป็นการป้องกันที่เสริมกันได้ดี หากยังไม่เคยฉีดหรือไม่แน่ใจว่าครบหรือยัง ลองนำประวัติมาปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกแผนที่เหมาะสม คำแนะนำกรมควบคุมโรคเรื่องวัคซีนและการคัดกรอง · ข้อจำกัดและประโยชน์ของวัคซีน

7. นิวโมค็อกคัส

วัคซีนนี้ช่วยป้องกันโรคจากเชื้อนิวโมค็อกคัสสายพันธุ์ที่วัคซีนครอบคลุม ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของปอดอักเสบและการติดเชื้อรุนแรง ไม่ได้ป้องกันปอดอักเสบได้ทุกสาเหตุ ตามคำแนะนำของไทยปี 2569 แนะนำในผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไป ส่วนอายุ 50–64 ปีที่ไม่มีโรคประจำตัว สามารถคุยกับแพทย์เพื่อพิจารณารับวัคซีนได้

อายุ 18–64 ปีอาจควรรับเช่นกัน หากมีความเสี่ยง เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ ปอด หรือตับเรื้อรัง สูบบุหรี่ หรือพิษสุราเรื้อรัง รวมถึงผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น ได้รับยากดภูมิ ไม่มีม้ามหรือม้ามทำงานบกพร่อง ตลอดจนผู้ฝังประสาทหูเทียมหรือมีน้ำไขสันหลังรั่ว ให้แพทย์ช่วยทบทวนโรคประจำตัวและยาที่ใช้อยู่ ไม่ต้องรอให้อายุถึง 65 ปีจึงเริ่มถามเรื่องนี้

ฉีดชนิดไหน กี่เข็ม? แผนขึ้นกับอายุ ความเสี่ยง ชนิดวัคซีน และเข็มที่เคยได้รับ บางแผนใช้ PCV20 บางแผนใช้ PCV13 หรือ PCV15 ตามด้วย PPSV23 จึงควรนำประวัติวัคซีนมาให้แพทย์ตรวจ ไม่ใช้ตารางเดียวกันกับทุกคน อ้างอิง: สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ปี 2569 หน้า 23–25

8. งูสวัดและ RSV

งูสวัด: ลดโอกาสป่วยและอาการปวดเส้นประสาทที่อาจอยู่นานหลังผื่นหาย แนวทางไทยปี 2569 แนะนำวัคซีนชนิดรีคอมบิแนนท์ (RZV เช่น Shingrix ซึ่งไม่ใช่วัคซีนเชื้อเป็น) สำหรับอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป และตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไปเมื่อมีภูมิคุ้มกันบกพร่องและเสี่ยงงูสวัด นอกจากนี้อายุ 18–49 ปีที่มีโรคไตเรื้อรังระยะ 5 หรือรับการบำบัดทดแทนไตอาจพิจารณาได้เป็นรายบุคคล ส่วนข้อบ่งใช้ตามทะเบียน Shingrix ครอบคลุมอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือ 18 ปีขึ้นไปที่มีความเสี่ยงมากกว่าปกติ แพทย์จึงจะพิจารณาทั้งอายุและสุขภาพ ไม่ใช่ดูอายุอย่างเดียว แนวทางไทย 2569 หน้า 29–30 · ทะเบียน Shingrix ของ อย.

เคยเป็นงูสวัดแล้วก็ยังรับวัคซีนได้ แต่ควรให้แพทย์กำหนดช่วงเวลาหลังหายจากโรค RZV ใช้ 2 เข็ม โดยระยะห่างปรับตามภาวะภูมิคุ้มกันและแผนรักษา วัคซีนงูสวัดไม่ใช้รักษางูสวัดที่กำลังเป็น และไม่ทดแทนวัคซีนอีสุกอีใส หากจะใช้วัคซีนงูสวัดชนิดเชื้อเป็นต้องประเมินต่างออกไป โดยห้ามใช้ในผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง และควรหลีกเลี่ยงวัคซีนงูสวัดระหว่างตั้งครรภ์ การเลือกชนิดวัคซีนและข้อควรระวัง

RSV: ช่วยลดโรคทางเดินหายใจส่วนล่าง เช่น ปอดอักเสบ และโอกาสป่วยจนต้องนอนโรงพยาบาล แนวทางไทยแนะนำในอายุตั้งแต่ 75 ปีขึ้นไป และอายุ 50–74 ปีที่เสี่ยงป่วยรุนแรง เช่น มีโรคปอดหรือหัวใจเรื้อรัง ภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือไตเรื้อรังระยะรุนแรง ส่วนอายุ 18–49 ปีที่เสี่ยงสูงให้พิจารณาร่วมกับแพทย์เป็นรายบุคคล คำแนะนำนี้ไม่เท่ากับข้อบ่งใช้ของทุกยี่ห้อ: ฐานทะเบียน อย.ที่ตรวจสอบระบุ Arexvy สำหรับอายุ 60 ปีขึ้นไป หรือ 50–59 ปีที่เสี่ยง และ Abrysvo สำหรับผู้ใหญ่อายุ 60 ปีขึ้นไป แนวทางไทย หน้า 27–28 · ทะเบียน Arexvy · ทะเบียน Abrysvo

วัคซีน RSV ในหญิงตั้งครรภ์เป็นอีกข้อบ่งใช้หนึ่ง เพื่อส่งภูมิคุ้มกันช่วยปกป้องลูกช่วงแรกเกิด แนวทางไทยแนะนำชนิด bivalent RSVpreF (Abrysvo) ช่วงอายุครรภ์ 24–36 สัปดาห์ เพื่อช่วยป้องกันโรคทางเดินหายใจส่วนล่างจาก RSV ในทารกจนถึงอายุ 6 เดือน ไม่ใช้ Arexvy แทนในหญิงตั้งครรภ์ สำหรับผู้ใหญ่ วัคซีน RSV ใช้ 1 เข็มตามข้อบ่งใช้และปัจจุบันยังไม่มีคำแนะนำให้ฉีดกระตุ้นเป็นประจำทุกปี หากเคยรับแล้วให้นำประวัติมาทบทวนก่อนฉีดซ้ำ การเลือกวัคซีนและช่วงเวลาควรประเมินร่วมกับแพทย์ คำแนะนำ RSV และการตั้งครรภ์ของไทย · ข้อบ่งใช้ Abrysvo ในมารดาเพื่อปกป้องทารก

9. ไข้เลือดออก

Qdenga หรือ TAK-003: ฐานทะเบียน อย.ไทยปัจจุบันระบุข้อบ่งใช้เพื่อป้องกันไข้เลือดออกในผู้มีอายุ ตั้งแต่ 4 ปีขึ้นไป แต่การอยู่ในช่วงอายุที่ใช้ได้ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจำเป็นต้องฉีด แนวทางสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย ปี 2569 ให้พิจารณาได้ทั้งผู้เคยและไม่เคยติดเชื้อ โดยให้ความสำคัญกับผู้เสี่ยงป่วยรุนแรง เช่น มีเบาหวาน โรคหัวใจ ปอด ไต ตับเรื้อรัง หรือโรคอ้วน ผู้สูงอายุควรประเมินประโยชน์และข้อจำกัดของข้อมูลร่วมกับแพทย์เป็นรายบุคคล ทะเบียน Qdenga ของ อย.ไทย · แนวทางไทย 2569 หน้า 31–32

หากเพิ่งหายจากไข้เลือดออก แนวทางไทยแนะนำเว้นอย่างน้อย 6 เดือนก่อนรับวัคซีน การเว้นระยะตามแนวทางไทย

10. มีโรคประจำตัวหรือใช้ยากดภูมิ ต้องวางแผนต่างออกไปไหม?

เบาหวาน โรคหัวใจ ปอด ไต ตับ HIV การไม่มีม้าม มะเร็ง และการปลูกถ่ายอวัยวะ อาจเปลี่ยนความจำเป็น ชนิด และช่วงเวลาของวัคซีน บางคนต้องเริ่มก่อนการรักษา บางคนต้องรอช่วงที่ภูมิคุ้มกันตอบสนองได้ดี หรือได้รับเข็มเพิ่มเติม

นำรายชื่อยามาด้วย โดยเฉพาะสเตียรอยด์ ยาชีววัตถุ ยากดภูมิ และเคมีบำบัด ห้ามหยุดยาเองเพื่อฉีดวัคซีน ผู้ไม่มีม้ามหรือมีภูมิคุ้มกันบางชนิดผิดปกติอาจต้องพิจารณาไข้กาฬหลังแอ่นและ Hib เพิ่มเติม แม้ไม่ได้อยู่ในวัคซีนตามอายุทั่วไป วัคซีนตามภาวะสุขภาพและความเสี่ยง

11. ตั้งครรภ์ วางแผนมีบุตร และให้นม

ให้ทบทวนตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ ระหว่างตั้งครรภ์มีวัคซีนที่ช่วยป้องกันทั้งแม่และทารก เช่น ไข้หวัดใหญ่ชนิดไม่ใช่เชื้อเป็นและไอกรน ส่วน RSV ต้องใช้ชนิดที่มีข้อบ่งใช้และช่วงอายุครรภ์ที่เหมาะสม

ตัวอย่างแนวทางไทย 2569 พิจารณาไอกรนช่วง 20–32 สัปดาห์ และ RSV ชนิด bivalent RSVpreF ช่วง 24–36 สัปดาห์ โดยแพทย์ฝากครรภ์ต้องจัดเวลารายบุคคล ไม่ควรคัดช่วงเวลาจากตารางต่างประเทศมาใช้แทน ให้แจ้งการตั้งครรภ์หรือให้นมทุกครั้ง เพราะวัคซีนบางชนิดห้ามใช้หรือควรเลื่อน แนวทางไทย บทวัคซีนหญิงตั้งครรภ์

12. อาชีพและการสัมผัสใกล้ชิดก็สำคัญ

บุคลากรสุขภาพและผู้สัมผัสเลือดควรทบทวนตับอักเสบบี รวมถึงภูมิคุ้มกันต่อโรคที่แพร่ในสถานพยาบาล ผู้ทำงานกับสัตว์หรือเชื้อโรคในห้องปฏิบัติการอาจมีข้อบ่งใช้เพิ่มเติม ผู้ดูแลทารก ผู้สูงอายุ หรือผู้ภูมิคุ้มกันต่ำควรดูแลวัคซีนของตนด้วย

วัคซีน mpox ไม่ใช่วัคซีนประจำสำหรับทุกคน อาจพิจารณาเมื่อมีโอกาสสัมผัสเฉพาะหรือเข้าเกณฑ์ช่วงการระบาด การประเมินควรอิงพฤติกรรมและการสัมผัสจริงโดยไม่ตีตราจากอัตลักษณ์ วัคซีนตามอาชีพและความเสี่ยง · แนวทางไทย บท mpox

13. ก่อนเดินทาง: ประเทศเดียวกันก็อาจต้องการวัคซีนต่างกัน

ควรปรึกษาล่วงหน้าประมาณ 4–6 สัปดาห์ พร้อมเส้นทาง วันเดินทาง ระยะพัก กิจกรรม และที่พัก เพราะวัคซีนบางชนิดต้องใช้เวลาหรือหลายเข็ม หากใกล้วันเดินทางแล้วก็ยังควรปรึกษา ไม่ควรสรุปว่าสายเกินไป เตรียมสุขภาพก่อนเดินทาง

รายการนี้เป็นหัวข้อสำหรับประเมิน ไม่ใช่ชุดที่นักเดินทางทุกคนต้องรับ WHO: โรคที่ป้องกันด้วยวัคซีนและการเดินทาง

14. พิษสุนัขบ้า: ฉีดก่อนสัมผัสแล้ว ยังต้องดูแลหลังถูกกัด

ผู้ทำงานกับสัตว์หรือเดินทางที่เสี่ยงและเข้าถึงการรักษายากอาจพิจารณาฉีดก่อนสัมผัส แต่ไม่ได้ทำให้ละเลยการถูกกัด ข่วน หรือน้ำลายสัตว์สัมผัสแผลได้ หากสัมผัสเสี่ยงให้ล้างแผลด้วยสบู่และน้ำไหล และรับการประเมินโดยเร็ว แม้เคยฉีดแล้ว แผนหลังสัมผัสขึ้นกับประวัติเดิม ภูมิคุ้มกัน และลักษณะการสัมผัส ไม่ใช่ฉีดตามตารางทั่วไปด้วยตนเอง ข้อมูลพิษสุนัขบ้าและการป้องกันก่อน–หลังสัมผัส

15. เมื่อไรต้องแจ้งแพทย์ก่อนฉีด และฉีดพร้อมกันได้ไหม?

หลายวัคซีนให้ในวันเดียวกันได้ แต่บางคู่หรือบางผลิตภัณฑ์ต้องจัดระยะห่าง หากเลยนัด ส่วนใหญ่สามารถต่อชุดเดิมได้ ไม่ควรเริ่มใหม่หรือย่นระยะเอง เก็บชื่อผลิตภัณฑ์ วันที่ และจำนวนเข็มไว้ทุกครั้ง ข้อห้ามและข้อควรระวัง · หลักการจัดเวลาและให้วัคซีน

16. เตรียมอะไรไป และควรถามอะไรกลับมา?

นำสมุดวัคซีนหรือภาพประวัติ ผลเลือดที่เกี่ยวข้อง รายการยา ประวัติแพ้ และแผนเดินทางไปด้วย หากหาเอกสารไม่ได้ ให้บอกตามจริง แพทย์จะเลือกว่าควรค้นประวัติ ตรวจภูมิบางโรค หรือฉีดเพิ่มเติม ไม่จำเป็นต้องตรวจภูมิทุกชนิดก่อนฉีด

หลังฉีดให้อยู่สังเกตอาการตามที่หน่วยบริการกำหนด อาการปวดบริเวณฉีดหรืออ่อนเพลียอาจเกิดได้ หากมีอาการรุนแรง เช่น หายใจลำบาก หน้าหรือคอบวม ต้องขอความช่วยเหลือทันที ไม่รอถึงนัดเข็มต่อไป ข้อมูลความปลอดภัยในการรับวัคซีน

ตรวจแหล่งข้อมูล 18 พฤศจิกายน 2569 · ข้อมูลต่างประเทศใช้สนับสนุนหลักการ ไม่ใช้แทนฉลากไทย แนวทางไทย หรือการประเมินรายบุคคล

ข้อมูลคลินิก

ที่อยู่
32/512 หมู่ที่ 3 ถ.สุขุมวิท ต.เนินพระ
อ.เมืองระยอง จ.ระยอง
เวลาเปิด–ปิด

เสาร์–อาทิตย์ 8.00–18.00 น.

เปิด Google Mapsโทร 091-952-6556เพิ่มเพื่อน LINE
โทรหาคลินิกสอบถามทาง LINE